Хариу үйлдлийн зай, тоормозны зам, зогсох зайн ялгаа

Хариу үйлдлийн зай ба тоормозны замын харьцуулсан хүснэгт

Цагдаагийн ерөнхий газрын «Замын хөдөлгөөний арга журмын заавар»-т машин зогсох хүртэл «жолооч аюулыг мэдэрч тоормос дарж, тоормос бодитоор үйлчилж эхлэх хүртэлх хугацаанд машины явах зай (хариу үйлдлийн зай)» ба «тоормос үйлчилж эхэлснээс машин зогсох хүртэлх зай (тоормозны зам)»-ыг нийлүүлсэн зай (зогсох зай) шаардлагатай гэж бичсэн.

Өөрөөр хэлбэл 3 зайг «эхлэл ба төгсгөл»-өөр нь ялгана. Хариу үйлдлийн зай нь жолоочийн талын хугацаа, тоормозны зам нь машин ба замын хучилтын талын чадвараар тодорхойлогдоно гэж санавал юунаас урт болохыг асуух асуултад ч хариулж чадна.

Зогсох зай бол 2-ын нийлбэр

Зогсох зай нь аюулыг мэдэрсэн мөчөөс машин бүрэн зогсох хүртэлх бүхэлдээ. Мэдлэгийн шалгалт (知識確認)-д хамгийн их гардаг нь эхлэлийг сольсон асуулт. «Тоормос үйлчилж эхэлснээс зогсох хүртэл» нь тоормозны зам, «аюулыг мэдэрснээс үйлчилж эхлэх хүртэл» нь хариу үйлдлийн зай бөгөөд аль нэгийг нь л зогсох зай гэж нэрлэсэн өгүүлбэр буруу.

Хариу үйлдлийн зайн эхлэл нь «тоормос дарсан үе» биш «аюулыг мэдэрсэн үе». Аюулыг анзаарснаас хөлөө тоормос руу шилжүүлж дарах хүртэлх хугацаанд ч машин хурдаа сааруулалгүй явж байна.

Бодит асуулт: «Зогсох зай гэдэг нь тоормос үйлчилж эхэлснээс машин зогсох хүртэлх зай юм.» → Хариу × (энэ нь тоормозны зам).

• Хариу үйлдлийн зай: аюулыг мэдрэх → тоормос үйлчилж эхлэх
• Тоормозны зам: тоормос үйлчилж эхлэх → зогсох
• Зогсох зай: аюулыг мэдрэх → зогсох (хариу үйлдлийн зай + тоормозны зам)

Хурдтай харьцаа (тоормозны зам квадратаар)

Заавар «тоормозны зам, төвөөс зугтах хүч, цохилтын хүч зэрэг нь бүгд хурдны квадраттай пропорциональ томордог» гэж заагаад хурд 2 дахин нэмэгдвэл тоормозны зам 2 биш 4 дахин нэмэгдэнэ гэж тодорхой бичсэн. Квадрат тул 3 дахин бол 9 дахин.

Хариу үйлдлийн зай нь хариу үйлдлийн хугацаа ижил бол тэр хугацаанд явах зай хурдтай пропорциональ уртасна. Хурд нэмэхэд хариу үйлдлийн зай ч, тоормозны зам ч урт болох бөгөөд ялангуяа тоормозны зам ихээр уртасдаг тул зогсох зай бүхэлдээ огцом урт болно.

Заавар цохилтын хүчний жишээ болгож цагт 60km хурдтай бетон хананд мөргөхөд ойролцоогоор 14 метрийн өндөр (барилгын 5 давхар орчим)-өөс унасантай ижил хэмжээний цохилт авна гэж тайлбарладаг.

Бодит асуулт: «Хурд 2 дахин нэмэгдвэл тоормозны зам ч ойролцоогоор 2 дахин нэмэгдэнэ.» → Хариу × (ойролцоогоор 4 дахин).

Ямар нөхцөлд аль зай урт болох вэ

«Юунаас болж аль нь урт болох» хослолыг сольсон асуулт их гардаг. Жолоочийн байдал нь хариу үйлдлийн зай, замын хучилт, дугуй, ачаа нь тоормозны зам гэж ангилж бодно.

Зааварт замын хучилт бороонд норж, дугуй элэгдсэн үеийн зогсох зай нь хуурай хучилт, сайн дугуйтай үетэй харьцуулахад 2 дахин орчим уртсах тохиолдол бий гэжээ. Уруу ч хурдасч зогсох зай урт болдог тул машин хоорондын зайг их авна.

Бодит асуулт: «Замын хучилт бороонд норж, дугуй элэгдсэн үед хариу үйлдлийн зай ч, тоормозны зам ч 2-оос дээш дахин урт болно.» → Хариу ×. Замын хучилт, дугуйн байдал нөлөөлөх нь тоормозны зам бөгөөд хариу үйлдлийн зай жолоочийн хариу үйлдлийн хугацаагаар тодорхойлогдоно.

Машин хоорондын зайн баримжаа (зааврын тоо)

Зогсох зайг тооцоолж, урдах машин гэнэт зогссон ч мөргөхгүй машин хоорондын зай авахыг шаарддаг (Замын хөдөлгөөний тухай хуулийн 26 дугаар зүйл, заавар). Заавар хурдны замын хувьд хучилт хуурай, дугуй шинэ бол цагт 100km-д ойролцоогоор 100 метр, цагт 80km-д ойролцоогоор 80 метр машин хоорондын зай шаардлагатай, хучилт бороонд норж дугуй элэгдсэн бол үүний 2 дахин орчим шаардлагатай байж болно гэжээ.

Бороотой өдөр нартай өдрөөс хурдаа бууруулж, машин хоорондын зайг хангалттай авахыг заавар шаарддаг. Том, дунд, бага дунд оврын автомашин жолоочийн суудал өндөр тул машин хоорондын зай бодит байдлаас урт мэт санагдаж богиносох хандлагатай гэсэн анхааруулга ч бий.

Урхины нэгтгэл ба дадлага

Асуултад «空走», «制動», «停止» гарвал эхлээд эхлэл ба төгсгөл, дараа нь шалтгаан нь жолоочийн тал уу, замын хучилтын тал уу гэдгийг шалгаарай. Нэр томьёоны дуудлага (күүсоо, сэйдоо, тэйши) ба утгыг япон хэлээр нь санаж авбал жинхэнэ шалгалтын япон өгүүлбэрт ч эргэлзэхгүй.

Эх хэлээр уншиж болох туршилтын шалгалтаар энэ 3 зай гардаг асуултыг нэг дор бодож авахыг зөвлөе.

• «Хариу үйлдлийн зай нь тоормос дарснаас үйлчилж эхлэх хүртэлх зай» → × (аюулыг мэдэрснээс)
• «Зогсох зай нь тоормозны замтай ижил» → × (хариу үйлдлийн зай + тоормозны зам)
• «Ядарсан үед тоормозны зам урт болно» → × (хариу үйлдлийн зай)
• «Бороонд норсон замд тоормозны зам урт болно» → ○
• «Хурд 2 дахин бол тоормозны зам ойролцоогоор 4 дахин» → ○

Энэ нэр томьёотой дасгал асуулт

• Хурд 2 дахин нэмэгдвэл тоормозны зам ч ойролцоогоор 2 дахин уртасна.
• Зогсох зай гэдэг нь тоормос үйлчилж эхэлснээс машин зогсох хүртэлх зайг хэлнэ.
• Замын хучилт бороонд норж, дугуй элэгдсэн үед хариу үйлдлийн зай болон тоормозны зам хоёулаа 2 дахин буюу түүнээс дээш уртасна.
• Бороотой өдөр харагдац муудахаас гадна тоормозны зам уртасдаг тул цэлмэг өдрийнхөөс ойролцоогоор 2 дахин их машин хоорондын зай барих нь зөв.

Түгээмэл асуулт

Холбоотой заавар

• Японы хурдны дүрэм: энгийн зам 60・хорооллын зам 30・мопед 30
• Японы хурдны зам: дээд 100・доод 50km/h, явж болохгүй машин
• Японд согтуугаар жолоодох: 酒気帯び ба 酒酔い, 0.15mg ба 0.5mg
• Японд хуулийн хурд ба тэмдгээр тогтоосон хурдны ялгаа
• Гадаадын үнэмлэх солих мэдлэгийн шалгалтад бэлдэх арга: 9 сэдвийн гол санаа ба 7 хоног / 14 хоногийн төлөвлөгөө

Эх сурвалж (япон хэлээр)

• 警察庁「交通の方法に関する教則」（令和6年11月13日現在・全文PDF。第4章第4節「停止距離と車間距離」、自動車の運転に関する自然の法則、高速道路の車間距離）
• e-Gov法令検索「道路交通法」（第26条 車間距離の保持）