जापानमा चालकका दायित्व: रक्सी, सिटबेल्ट, मोबाइल

रक्सी पिएर र थकानमा गाडी चलाउनु

रक्सी पिएर गाडी चलाउनु मात्रा जतिसुकै भए पनि निषेध हो (सडक ट्राफिक ऐन धारा 65)। सजायको वर्ग सासमा रक्सीको मात्राले निर्धारण हुने “शरीरमा रक्सी रहेको अवस्थामा चलाउनु (酒気帯び運転)” र सामान्य रूपमा चलाउन नसक्ने सम्भावना भएको अवस्था (2026 जुलाई 21 देखि सासको 1 लिटरमा 0.5mg वा बढी पनि) को “मातेर गाडी चलाउनु (酒酔い運転)” गरी 2 वटा छन्। मापदण्डभन्दा कम भए पनि लडखडाउने जस्ता मातेको अवस्था भए झन् कडा मातेर गाडी चलाउनु हुन्छ।

चालक मात्र होइन, रक्सी भएको मान्छेलाई गाडी दिने, अब चलाउने मान्छेलाई रक्सी दिने वा पिउन लगाउने, र चालकमा रक्सी छ भन्ने थाहा हुँदाहुँदै आफूलाई पुर्‍याइदिन अनुरोध गरेर सँगै चढ्ने मान्छे पनि सजायमा पर्छन्।

रक्सीबाहेक पनि थकान, रोग वा औषधि/लागूपदार्थको असरले सामान्य रूपमा चलाउन नसक्ने सम्भावना भएको अवस्थामा चलाउनु निषेध हो (धारा 66)। दुर्घटना भयो कि भएन भन्नेसँग सम्बन्ध छैन। निद्रा लगाउने तत्त्व भएको रुघाखोकीको औषधि खाँदा पनि यही लागू हुन्छ।

सिटबेल्ट र चाइल्ड सिट

चालकले सिटबेल्ट लगाउनुपर्छ, र अगाडिको सिट मात्र होइन पछाडिको सिटका यात्रीलाई पनि लगाउन लगाउने दायित्व छ (धारा 71 को 3)। 6 वर्षमुनिको बच्चा चढाउँदा सिद्धान्ततः चाइल्ड सिट (幼児用補助装置) प्रयोग गराउने दायित्व छ।

तर दुवै “जुनसुकै अवस्थामा पनि” होइनन्। सडक ट्राफिक ऐन कार्यान्वयन आदेश धारा 26 को 3 को 2 मा अपवाद तोकिएका छन्।

• सिटबेल्टका अपवाद: चोटपटक, अपाङ्गता वा गर्भावस्थाका कारण लगाउनु उपचार वा स्वास्थ्यका लागि उपयुक्त नहुँदा, गाडी ब्याक गर्दा, आपतकालीन सवारी चलाउँदा, हुलाक सङ्कलन/वितरण जस्ता बारम्बार चढ्ने-ओर्लने काम आदि
• चाइल्ड सिटका अपवाद: रुट बस वा ट्याक्सी आदिमा चढाउँदा, स्तनपान वा डाइपर फेर्ने जस्ता लगाइराखेर गर्न नसकिने स्याहार गरिरहेको बेला, चोटपटक वा अपाङ्गताका कारण प्रयोग उपयुक्त नहुँदा, सिटको बनावटले जडान गर्न नसकिँदा, अचानक बिरामी भएको बच्चालाई हतारमा अस्पताल लैजाँदा आदि

मोबाइल फोन र कार नेभिगेसन

निषेध गरिएको भनेको गाडी चलिरहेको बेला मोबाइल फोन हातमा लिएर कुरा गर्नु, र हातमा लिएको मोबाइल वा गाडीमा जडान गरिएको कार नेभिगेसन आदिको स्क्रिनमा ध्यान दिएर हेर्नु हो (धारा 71 नम्बर 5 को 5)। ह्यान्ड्सफ्री उपकरणबाट कुरा गर्नु यो प्रावधानको उल्लङ्घन हुँदैन (प्रिफेक्चरको नियमले अर्कै सीमा तोकेको हुन सक्छ)।

गाडी रोकिएको बेला चलाउनु यो उल्लङ्घनमा पर्दैन। रातो बत्तीमा रोकिएको बेला मोबाइल चलाए पनि यो प्रावधानको उल्लङ्घन हुँदैन, तर हिँड्न ढिलो हुने जस्ता सुरक्षाका कारणले नगर्नु राम्रो।

सजाय: हातमा लिएर कुरा गरेको वा स्क्रिन हेरेको अवस्थामा 6 महिनासम्म कैद वा 1 लाख येनसम्म जरिवाना, त्यसले ट्राफिक खतरा सिर्जना गरेमा 1 वर्षसम्म कैद वा 3 लाख येनसम्म जरिवाना।

लाइसेन्स, अनिवार्य बिमा र नयाँ चालक चिन्ह

गाडी चलाउँदा लाइसेन्स बोक्नुपर्ने दायित्व छ (धारा 95)। लाइसेन्स घरमै बिर्सनु “लाइसेन्स नबोकेको (免許証不携帯)” हो, बिना लाइसेन्स चलाउनु (無免許運転) होइन। उल्टो, म्याद सकिएको लाइसेन्स रद्द भइसकेको हुन्छ, र म्याद सकिएको जति दिनपछि चलाए पनि बिना लाइसेन्स चलाउनु हो। “6 महिनाभित्र भए बिना लाइसेन्स हुँदैन” भन्ने गलत हो (6 महिनाभित्र भए पुनः लिने प्रक्रियामा परीक्षाको केही भाग छुट हुने व्यवस्था मात्र छ)।

मोटरगाडी र मोपेड अनिवार्य सवारी बिमा (自賠責保険, वा दायित्व सहकारी बिमा) नगरी चलाउन पाइँदैन, र त्यसको प्रमाणपत्र गाडीमा राख्नुपर्ने दायित्व छ (मोटरगाडी क्षति क्षतिपूर्ति सुनिश्चितता ऐन धारा 5 र 8)। घरमा राखिराख्नु उल्लङ्घन हो।

यात्री क्षमता र लोडको सीमा

यात्री क्षमता 12 वर्ष वा माथिका मान्छेको सङ्ख्यामा देखाइन्छ, र 12 वर्षमुनिका बच्चा 1.5 जनालाई वयस्क 1 जना गनिन्छ (बच्चा 3 जना = वयस्क 2 जना)। क्षमता 5 जनाको साधारण यात्रु कारमा चालक र वयस्क 1 जनाका साथै 12 वर्षमुनिका बच्चा 4 जना (वयस्क लगभग 2.7 जना बराबर) सम्म चढाउन सकिन्छ।

लोड गरिएको सामानको आकार सडक ट्राफिक ऐन कार्यान्वयन आदेश धारा 22 मा तोकिएको छ। अहिले लम्बाइ र चौडाइ दुवै मोटरगाडीको 1.2 गुणासम्म हो। टुक्र्याउन नसकिने सामानले सीमा नाघ्छ भने यात्रा सुरु गर्ने ठाउँको प्रहरी कार्यालय प्रमुखको अनुमति लिएर चलाउन सकिन्छ (धारा 57 उपधारा 3)।

झुक्किने ढाँचा

यस विषयमा “जुनसुकै अवस्थामा पनि” र “… नगरे उल्लङ्घन हुँदैन” भनेर किटान गर्ने प्रश्नमा ध्यान दिनुहोस्।

• सिटबेल्ट जुनसुकै अवस्थामा पनि लगाउनुपर्छ → गलत (ब्याक गर्दा, गर्भावस्थामा आदि अपवाद छन्)
• चाइल्ड सिट जुनसुकै अवस्थामा पनि प्रयोग गर्नुपर्छ → गलत (ट्याक्सी, स्तनपानको बेला आदि अपवाद छन्)
• पछाडिको सिटका यात्रीलाई लगाउन नलगाए पनि हुन्छ → गलत
• थोरै रक्सी पिएर चलाए हुन्छ → गलत
• रक्सी भएको चालकको गाडीमा चढ्ने मान्छेलाई सजाय हुँदैन → गलत (थाहा हुँदाहुँदै पुर्‍याइदिन अनुरोध गरेर चढे सजायमा पर्छ)
• रातो बत्तीमा रोकिएको बेला मोबाइल हातमा लिएर चलाए उल्लङ्घन → गलत (रोकिएको बेला लागू हुँदैन)
• लाइसेन्स बिर्सिए बिना लाइसेन्स चलाउनु → गलत (लाइसेन्स नबोकेको)
• 70 वर्ष वा माथिकाले वृद्ध चालक चिन्ह नलगाए सजाय हुन्छ → गलत (प्रयास गर्नुपर्ने दायित्व)
• लोड गरिएको सामानको लम्बाइ मोटरगाडीको 1.5 गुणासम्म → गलत (1.2 गुणासम्म)

आफ्नै भाषाको नमुना परीक्षाले अपवाद याद गर्नुहोस्

चालकका दायित्व “सिद्धान्त” र “अपवाद” को जोडीमा सोधिन्छन्। ज्ञान परीक्षा (知識確認) मा 50 मध्ये 45 वा बढी सही चाहिने भएकाले menkyopass को आफ्नै भाषाको नमुना परीक्षामा “जुनसुकै अवस्थामा पनि” ढाँचाका प्रश्न बारम्बार अभ्यास गर्नुहोस्।

यो विषयका अभ्यास प्रश्न

• सासको 1 लिटरमा 0.15 मिलिग्राम वा सोभन्दा बढी रक्सी (अल्कोहल) भएको अवस्थामा गाडी चलाउनु "शरीरमा रक्सी रहेको अवस्थामा चलाउनु" (酒気帯び運転) हो।
• सासमा अल्कोहलको मात्रा शरीरमा रक्सी रहेको अवस्थाको आधारभन्दा कम भए पनि रक्सीको असरले सामान्य रूपमा गाडी चलाउन नसक्ने सम्भावना भएको अवस्थामा चलाएमा त्यो "मातेर चलाउनु" (酒酔い運転) हुन्छ।
• थोरै रक्सीले गाडी चलाउनमा असर गर्दैन, त्यसैले 1 गिलास बियर जति पिएर गाडी चलाए हुन्छ।
• रक्सी पिएको मानिसलाई गाडी दिने, वा अब गाडी चलाउन लागेको मानिसलाई रक्सी पिउन दिने मानिस पनि सजायको भागी हुन्छ।
• चालकले रक्सी पिएको थाहा पाउँदा पाउँदै त्यस गाडीमा चढ्ने मानिसले आफूले गाडी नचलाएकाले सजाय पाउँदैन।
• मोटर गाडी चलाउँदा जुनसुकै अवस्थामा पनि सिटबेल्ट लगाउनैपर्छ।
• पछाडिको सिटमा बस्ने यात्रुलाई सिटबेल्ट लगाउन नलगाए पनि हुन्छ।
• 6 वर्षमुनिका बच्चालाई साधारण कारमा चढाउँदा सामान्यतया चाइल्ड सिट प्रयोग गर्नुपर्छ।
• 6 वर्षमुनिका बच्चालाई गाडीमा चढाउँदा जुनसुकै अवस्थामा पनि चाइल्ड सिट प्रयोग गर्नैपर्छ।
• गाडी चलाउँदा मोबाइल फोन हातमा समातेर कुरा नगरे ह्यान्ड्सफ्री उपकरण आदिबाट प्रयोग गर्न पाइन्छ।
• रातो बत्तीमा रोकिएको बेला मोबाइल फोन हातमा लिएर चलाउनु पनि गाडी चलाउँदाको प्रयोगमा पर्ने भएकाले नियम उल्लङ्घन हुन्छ।
• गाडी चलाउँदा कार नेभिगेसनको स्क्रिनमा टोलाएर हेर्नु पनि मोबाइल फोन जस्तै निषेध छ।
• ड्राइभिङ लाइसेन्स घरमा बिर्सेर गाडी चलाएमा बिना लाइसेन्स गाडी चलाएको ठहरिन्छ।
• ड्राइभिङ लाइसेन्सको म्याद सकिए पनि 6 महिनाभित्र भए बिना लाइसेन्स गाडी चलाएको ठहरिँदैन।
• थकान वा बिरामीका कारण सामान्य रूपमा गाडी चलाउन नसक्ने सम्भावना भएको अवस्थामा गाडी चलाउनु वास्तवमा दुर्घटना नगरेसम्म उल्लङ्घन होइन।
• निद्रा लाग्ने तत्त्व भएको रुघाखोकीको औषधि खाएपछि सामान्य रूपमा गाडी चलाउन नसक्ने सम्भावना छ भने गाडी चलाउनु हुँदैन।
• यात्री क्षमता 5 जनाको साधारण कारमा चालकबाहेक 1 जना वयस्क र 12 वर्षमुनिका 4 जना बच्चा चढाउन सकिन्छ।
• साधारण कारमा सामान लोड गर्दा उचाइको सीमा जमिनदेखि 3.8 मिटर वा सोभन्दा कम हो।
• साधारण कारमा गाडीको लम्बाइको 1.5 गुणासम्म लामो सामान लोड गर्न सकिन्छ।
• टुक्र्याउन नसकिने सामानले लोडिङ सीमा नाघ्छ भने यात्रा सुरु गर्ने ठाउँको प्रहरी थाना (警察署) प्रमुखको अनुमति लिएर लोड गरी चलाउन सकिन्छ।
• साधारण लाइसेन्स (普通免許) पाएको 1 वर्ष नपुगेको व्यक्तिले साधारण कार चलाउँदा गाडीको अगाडि र पछाडि तोकिएको ठाउँमा नयाँ चालक चिन्ह (初心者マーク) टाँस्नुपर्छ।
• 70 वर्ष वा सोभन्दा माथिका चालकले वृद्ध चालक चिन्ह देखाएर गाडी चलाउनैपर्छ, नदेखाए सजाय हुन्छ।
• साधारण लाइसेन्सले चलाउन सकिने गाडीमा कुल तौल 3.5 टनभन्दा कम, अधिकतम लोड क्षमता 2 टनभन्दा कम, र यात्री क्षमता 10 जना वा सोभन्दा कम भएका मोटर गाडी आदि पर्छन्।
• सामान्य मोपेड पनि अनिवार्य सवारी दायित्व बिमा (自賠責保険) वा दायित्व सहकारी बिमामा आबद्ध नभई चलाउनु हुँदैन।
• अनिवार्य सवारी दायित्व बिमाको प्रमाणपत्र हराउन नदिन घरमै राम्ररी सुरक्षित राख्नु राम्रो हो।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

सम्बन्धित गाइड

• जापानमा दुर्घटना वा गाडी बिग्रँदा: गर्नुपर्ने क्रम र एक्सप्रेसवे
• लाइसेन्स परिवर्तनमा पाइने प्रकार: साधारण, मध्यम, ठूलो, बाइक, AT
• जापानका ट्राफिक नियम: विदेशीले गल्ती गर्ने 6 फरक
• विदेशी लाइसेन्स परिवर्तनको ज्ञान परीक्षाको तयारी: 9 विषयका मुख्य कुरा र 7 दिन/14 दिनको योजना

स्रोत (जापानीमा)

• e-Gov法令検索「道路交通法」（第57条・第65条・第66条・第71条・第71条の3・第71条の5・第95条・第117条の2・第117条の2の2・第117条の4・第118条、附則（高齢運転者標識表示義務に関する当面の措置））
• e-Gov法令検索「道路交通法施行令」（第22条・第26条の3の2・第44条の3）
• e-Gov法令検索「道路交通法施行規則」（第2条 自動車の種類）
• e-Gov法令検索「自動車損害賠償保障法」（第5条・第8条）
• e-Gov法令検索「道路運送車両の保安基準」（第53条 乗車定員）